THỊ DÂN TIỂU THUYẾT

Trong lời giới thiệu tập tản văn Con giai phố cổ, Nguyễn Việt Hà hiện lên như “một người kể chuyện đầy thú vị của Hà Nội”. Tôi không nghĩ được một cách định danh nào tốt hơn thế về văn chương của Nguyễn Việt Hà. Có điều nhận định ấy làm tôi nghĩ nhiều về thành phố này. Hà Nội, dẫu trải qua bao nhiêu thăng trầm trong quá khứ, dẫu bề bộn, ngổn ngang, xô bồ trong hiện tại, thì vẫn cứ sở hữu những bí mật mời gọi người ta tìm cách kể chuyện về nó. Và Hà Nội, dù thế nào đi nữa, vẫn có sự bao dung của đô thị, khi thành phố ấy không chỉ dung nạp những tụng ca hay hoài niệm về nó, mà vẫn luôn sẵn sàng đón nhận những câu chuyện bông đùa, trào lộng, nhiều khi chẳng giấu sự mỉa mai như là những tự sự về mình. Nguyễn Việt Hà chính là “khuôn mặt cười của phố” – lại xin mượn chữ của Nguyễn Trương Qúy: một kẻ hài hước, sắc, quái, trí thức mà vẫn có cái gi đó bình dân và độ lượng.
Đến cuốn tiểu thuyết mới nhất này, Nguyễn Việt Hà mới chính thức đưa nhân vật mà mình sử dụng để kể câu chuyện về Hà Nội lên nhan đề: thị dân. Một nhan đề ngả hẳn sang màu sắc thế tục, nếu đặt bên cạnh ba tiểu thuyết trước đó của ông vốn mang âm hưởng tôn giáo và tham vọng khái quát tấn kịch của nhân sinh. Nhưng thực ra văn chương của Nguyễn Việt Hà vốn dĩ vẫn luôn là câu chuyện về của lớp thị dân Hà Nội. Những phát hiện của ông về diện mạo của con người thị dân Hà Nội đương đại, với cá nhân tôi, có sức gợi mở cho những suy tư nhân học về bản sắc của thành phố này.